Nerden Çıktı Bu @ Simgesi

E-postanın icadıyla @ sembolü de hayatımıza girdi. İyi de nereden çıktı bu @? İnanmayacaksınız ama @ sembolünün izini 1500’lü yıllara kadar süren var. Latince metinlerde görüldüğünü söyleyenler de olmuş ama bilimsel kanıtı yok.

La Sapienza Üniversitesi,’nin bilim tarihi profesörlerinden Giorgio Stabile, 2000’de Treccani Ansiklopedisi için yürüttüğü çalışma sırasında @ sembolünün en eski kullanımlarından birine ulaştı. Stabile’nin ulaştığı kaynak, Orta Çağ ve Rönesans arası dönemde, 4 Mayıs 1536 tarihliydi. Floransalı tüccar Francesco Lapi, Güney Amerika’dan İspanya’ya gelen hazine dolu üç gemiden bahseden bir mektup yazmıştı.

Sevilla’dan Roma’ya gönderilen mektupta @ sembolü ağırlık birimi olarak, iki kulplu, dibi sivri, dar boyunlu, karnı geniş bir testi olan amfor(a) sözcüğü yerine kullanılıyordu. Amfor temelli bir ağırlık/hacim betimlemesi o dönemlerde İspanyollar tarafından “arroba” sözcüğü ile kullanılmaktaydı.

16. yy’ın sonlarına ait olduğu bulunan bir kaynak bir arrobanın 11.3 kg olduğunu belirtiyor. Floransalı denizcilerden daha sonraları İspanyol ve Portekizli denizciler @ sembolünü benzer amaçlarda kullandılar. (Örnek olarak “12 bananas @ 1€”).

@ NASIL ÇIKIYOR
1972’de Ray Tomlinson’ın Model 33 teleprinter’ının başına oturduğu anda fark ettiği sorun, sembolün bugünkü işlevini ortaya çıkardı. Normal durumlarda sözcüklerin içinde yer almayacak, en basitinden henüz hiçbir insan adında bulunmayan bir sembol ihtiyacı. Çünkü Tomlinson, sol tarafta mesajın gideceği kişiyi, arada bir sembolü ve sağ kısımda da kişinin ya da kurumun bulunduğu sunucuyu belirginleştirmeyi ve tanımlamayı amaçlamıştı.

@ işaretini bulan Tomlinson, e-postanın mucidi oldu. Kullanıma başlandığında en çok sorulan soru şuydu: “Senin bilgisayarında @ işareti nasıl çıkıyor?”

FARE YA DA MAYMUN
Bu arada, dilbilimciler 1996’nın ilk yarısında sembolün nasıl adlandırılacağını tartıştılar. Amerikalı dilbilimci Karen Steffen Chung’ın linguistlist_e.mail’de başlattığı tartışmanın sonuçları 2 Temmuz 1996’da açıklandı. Portekizce ve İspanyolca’dan önerilen karşılık anfor sözcüğünün eş anlamlısı olan “arroba” oldu.

Diğer dillerde ise öneriler hayvan adları ya da uzuvları üzerinde veriliyor. Örneğin Çincede önerilen karşılık küçük fare, Fransızca, İbranice, İtalyanca ve Korecede salyangoz, Rusçada küçük köpek.

İSTEDİĞİN GİBİ OKU
İşlev çok, adlandırma için seçeneğimiz de çok: “et/, /at/, /t/, /æt”
KAYNAK: http://www.acikbilim.com/2013/11/dosyalar/yaz-gulum-dilbilimciyim-bana-guvenin.html

Gül, at ve kulak Gelelim Türkçe için verilen önerilere. Chung’ın e-postasına Türkçe için öneri veren üç kişi var. Bunlardan biri o dönemlerde Chula Üniversitesi’nde çalışan Peansiri Vongvipanond. Sembolün Türkçe karşılığı olarak önerdiği sözcükler “gül” ve hayvan karşılığındaki “at.”

İlk öneriye baktığımızda fiziksel bir benzetmeyi, ikinci öneride ise sembolün İngilizcedeki eşsesini görebiliriz. Clemson Üniversitesi’nde doktora eğitimi alan, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi doçentlerinden Hüseyin Canbolat’ın önerisi ise “kulak”. Kurumunu belirtleyen Halil Teletaş ise İbranice bir öneride bulunmuş: Bir pasta türü olan “strudel.”

Güzel ‘A’
LinguistList bir yana dursun, TRT Radyo dinleyicileri ise bir dönem @ sembolü için spikerlerin “güzel a” ve “özel a” adlandırmaları kullandığına şahit oldular.

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

19 + 4 =